Resveratrol: welke vormen zijn er en welke kiest u?
Resveratrol is een van de bekendste plantenstoffen uit de wereld van gezond ouder worden. Het aanbod is groot: van goedkope extracten tot liposomale formules. Maar welke vorm is zinvol, en wat zegt het onderzoek over opname en effect?
Wat is resveratrol?
Resveratrol is een polyfenol uit de groep van de stilbenen. Planten maken het aan als verdediging tegen schimmels, uv-straling en stress. Het komt in kleine hoeveelheden voor in de schil van druiven, in rode wijn, pinda’s en bessen. In supplementen is de belangrijkste bron Japanse duizendknoop (Polygonum cuspidatum), een plant die relatief veel resveratrol bevat.
De stof werd beroemd door de zogenoemde “French paradox” en later door dierstudies waarin resveratrol leek te werken als een nabootser van calorierestrictie, onder meer via het enzym SIRT1. Baur en Sinclair beschreven in 2006 veelbelovende effecten bij muizen, die een golf van commerciële interesse op gang brachten.
Bij mensen is het beeld bescheidener. Een Maastrichtse studie van Timmers en collega’s vond na dertig dagen resveratrol bij mannen met obesitas enkele gunstige metabole veranderingen. Andere studies vonden weinig of geen effect, en bij getrainde ouderen leek resveratrol sommige trainingsaanpassingen juist af te zwakken.
Wie toch resveratrol wil gebruiken, staat voor een volgende vraag: welke vorm? Op het etiket staan termen als trans-resveratrol, plantenextract, micronized en liposomaal. De verschillen zijn reëel, vooral door het grootste probleem van resveratrol: de lage biologische beschikbaarheid.
Het opnameprobleem
Onderzoek van Walle en collega’s liet zien dat resveratrol uit de darm goed wordt opgenomen, maar dat er nauwelijks vrij resveratrol in het bloed terechtkomt. Het grootste deel wordt in darmwand en lever direct omgezet in sulfaat- en glucuronideverbindingen. De onderzoekers vatten het samen als “hoge absorptie, zeer lage biologische beschikbaarheid”.
In een fase-1-studie van Boocock en collega’s kregen gezonde vrijwilligers oplopende enkelvoudige doses tot 5 gram. Ook bij die hoge doses bleven de piekconcentraties van vrij resveratrol laag, terwijl de metabolieten veel hoger uitkwamen. Hogere doses gaven bovendien vaker maag-darmklachten.
Of de metabolieten zelf biologisch actief zijn, is een open onderzoeksvraag. Sommige laboratoriumgegevens wijzen erop dat ze in weefsels weer kunnen worden teruggezet in vrij resveratrol. Zeker is dat de concentraties uit celstudies, waar veel van de spectaculaire effecten vandaan komen, bij mensen moeilijk te halen zijn.
Daarom draait de keuze van de vorm vooral om één vraag: hoe krijg ik meer werkzaam resveratrol op de plek waar het moet werken?
De belangrijkste vormen op een rij
Trans-resveratrol is de biologisch meest onderzochte isomeer. Cis-resveratrol ontstaat onder invloed van licht en is minder stabiel. Een goed etiket vermeldt daarom expliciet het gehalte trans-resveratrol, niet alleen “resveratrol” of “duizendknoopextract”.
Plantenextract uit Japanse duizendknoop wordt gestandaardiseerd op een percentage, bijvoorbeeld 50 of 98 procent trans-resveratrol. Een laag gestandaardiseerd extract bevat ook emodine, een stof met laxerende werking. Dat verklaart waarom sommige goedkope producten darmklachten geven.
Synthetisch of fermentatief trans-resveratrol is chemisch identiek en heeft een hoge zuiverheid. In de EU is synthetisch trans-resveratrol als nieuw voedingsmiddel toegelaten na een beoordeling van EFSA, met een maximale dagelijkse inname van 150 mg via voedingssupplementen voor volwassenen.
Gemicroniseerd, liposomaal en andere technologieën beogen de oplosbaarheid en opname te verbeteren. Ook combinaties met piperine of quercetine worden gebruikt om de omzetting in de lever te remmen. Daar zijn kleine farmacokinetische studies naar, maar onafhankelijke vergelijkingen tussen merken zijn zeldzaam.
Vergelijking en praktische keuze
| Vorm | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|
| Trans-resveratrol, hoge zuiverheid (≥98%) | Duidelijke dosis, weinig bijstoffen | Lage biologische beschikbaarheid blijft |
| Duizendknoopextract, laag gestandaardiseerd | Goedkoop | Emodine, wisselende kwaliteit |
| Gemicroniseerd | Betere oplosbaarheid | Weinig onafhankelijke data |
| Liposomaal / emulsie | Mogelijk hogere bloedspiegels | Duurder, studies vaak door fabrikant |
| Met piperine | Remt omzetting in lever | Kan ook andere medicijnspiegels beïnvloeden |
Voor de meeste gebruikers is een zuiver trans-resveratrol in een overzichtelijke dosis de meest transparante keuze. U weet dan precies wat u neemt, en u blijft binnen de Europese maximale inname.
Innemen bij een vetbevattende maaltijd kan de opname iets verbeteren, omdat resveratrol slecht in water oplost. Bewaar het product koel en donker om omzetting naar de cis-vorm te beperken.
Wees kritisch bij claims van “tot tien keer betere opname”. Vraag u af in welke studie dat is gemeten, bij hoeveel mensen en of het onderzoek onafhankelijk was. Een hogere bloedspiegel is bovendien nog geen bewezen gezondheidseffect.
Aandachtspunten voor sporters en veiligheid
Voor sporters is een belangrijk punt het onderzoek van Gliemann en collega’s. Bij oudere, getrainde mannen dempte 250 mg resveratrol per dag een deel van de gunstige effecten van acht weken training op bloeddruk, cholesterol en maximale zuurstofopname. Hoge doses antioxidanten kunnen signalen die adaptatie aanzetten mogelijk afzwakken.
Dat betekent niet dat resveratrol voor iedere sporter schadelijk is, maar wel dat “meer antioxidanten” niet automatisch beter herstel of prestatie oplevert. Wie traint voor aanpassing, heeft weinig reden om hoge doses rond de training te nemen.
- Resveratrol kan de bloedstolling licht beïnvloeden; voorzichtigheid bij bloedverdunners.
- Het kan bepaalde leverenzymen (CYP) remmen en zo medicijnspiegels veranderen.
- Vanwege mogelijke oestrogeenachtige effecten is overleg nodig bij hormoongevoelige aandoeningen.
- Zwangerschap en borstvoeding: onvoldoende onderzocht, niet aanbevolen.
Resveratrol staat niet op de WADA-lijst. Zoals bij elk supplement blijft besmetting een risico, dus wedstrijdsporters kiezen bij voorkeur een NZVT-getest product.
Conclusies van de redactie
Resveratrol is een veelbesproken polyfenol met indrukwekkende dierstudies en een bescheiden, wisselend beeld bij mensen. De grootste beperking is de zeer snelle omzetting in het lichaam.
Kies bij voorkeur zuiver trans-resveratrol met een duidelijke dosis binnen de Europese grens van 150 mg per dag. Speciale vormen kunnen de opname verbeteren, maar de onderbouwing is vaak beperkt en door fabrikanten betaald.
Sporters die trainen voor aanpassing doen er goed aan hoge doses rond de training te vermijden. Bij medicijngebruik is overleg met arts of apotheker verstandig.
Verder lezen: polyfenolen en herstel, quercetine als supplement en het effect van antioxidanten op trainingsaanpassingen.
Literatuur
- Walle T, Hsieh F, DeLegge MH, Oatis JE Jr, Walle UK. High absorption but very low bioavailability of oral resveratrol in humans. Drug Metab Dispos. 2004;32(12):1377–1382.
- Boocock DJ, Faust GE, Patel KR, et al. Phase I dose escalation pharmacokinetic study in healthy volunteers of resveratrol, a potential cancer chemopreventive agent. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2007;16(6):1246–1252.
- Baur JA, Sinclair DA. Therapeutic potential of resveratrol: the in vivo evidence. Nat Rev Drug Discov. 2006;5(6):493–506.
- Timmers S, Konings E, Bilet L, et al. Calorie restriction-like effects of 30 days of resveratrol supplementation on energy metabolism and metabolic profile in obese humans. Cell Metab. 2011;14(5):612–622.
- Gliemann L, Schmidt JF, Olesen J, et al. Resveratrol blunts the positive effects of exercise training on cardiovascular health in aged men. J Physiol. 2013;591(20):5047–5059.
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Safety of synthetic trans-resveratrol as a novel food pursuant to Regulation (EC) No 258/97. EFSA J. 2016;14(1):4368.
